آندرومدا

 

اخترشناسان مركز هاروارد اسمیت سونیان ( (Harvard-Smithsonian (CfA ) دريافتند كه ابرنواختر كشف شده در سال گذشته از برخورد دو كوتوله سفيد بوجود آمده است. اين دو كوتوله سفيد كه به صورت ستاره‌های دوتايي به دور هم در گردش بودند بتدريج و بصورت مارپيچي به طرف مرکز حركت كرده تا اينكه با هم ادغام شده و يك برخورد انفجاري مهيب را بوجود آورده‌اند. مشاهدات مرکز CfA شواهدي محکم به دست مي‌دهد مبني بر اينكه آن‌چه تا به حال در مورد خلق يك ابرنواختر مي‌دانستيم صرفاً مكانيزمی تئورى بوده است.

«مالكوم هيكن» (Malcolm Hicken) دانش‌آموخته‌ي مركز هاروارد مي‌گويد:" اين كشف نشان مي‌دهد كه طبيعت با‌شكوه‌تر از آن چيزي است كه گمان مي‌كرديم و بيش از يك راه براي انفجار يك كوتوله سفيد وجود دارد".

اخترشناسان، ابرنواختر مشاهده شده را بر اساس اينكه آيا طيف آن هيدروژن نوع II را نشان مي‌دهد يا هيدروژن نوع I، مورد بررسي قرار دادند. در هيدورژن نوع II، ستاره‌اي پرجرم و كم عمر دستخوش فروريزش هسته شده و منفجر مي‌شود. در تصويري متعارف براي ابرنواخترهای نوع Ia، بيشتر انفجارهاي ابرنواختري فاقد هيدروژن، اينگونه اتفاق مي‌افتد كه يك كوتوله سفيد گازهاي اطراف ستاره‌ي‌ همدم خود را جمع‌آوري كرده تا اينكه دستخوش يك همجوشي هسته‌اي هولناك شده و با انفجاري متلاشي مي‌شود.

ابرنواختر ۲۰۰۶gz كه به تازگی كشف شده، به خاطر كمبود هيدروژن و برخي خصوصيات ديگر در گروه ابرنواخترهای نوع Ia دسته بندي شده است. با اين حال تحليل محاسباتي كه در دانشگاه ايالت اهایو بر روي اطلاعات تركيبي مرکز CfA صورت گرفته، نشان مي‌دهد كه اين، ابرنواختری نامتعارف بوده و به مطالعه دقيق‌تري نياز دارد.

مهم‌ترين نكته در خصوص ابرنواختر ۲۰۰۶gz، اثر طيفي مستدلي از وجود كربن نسوخته است. وقتي دو كوتوله‌ سفيد درهم ادغام مي‌شوند، انتظار مي‌رود در چگال‌ترين نواحي خارجي خود مقاديري كربن داشته باشند بطوريكه انفجار قدرتمند مركزي اين لايه‌هاي خارجي سرشار از كربن را به بيرون پرتاب مي‌كند.

همچنين ابرنواختر ۲۰۰۶gz، لايه‌هايي متراكم از سيليكون را نيز نشان مي‌دهد. در اين فرآيند سيليكون در طي انفجار توليد و پس از آن به‌خاطر موج ضربه‌اي انفجار كه از طريق لايه‌هاي كربن و اكسيژن پيرامون منعكس گرديده متراكم شده است. مدل‌هاي كامپيوتري صورت گرفته براي كوتوله‌هاي سفيد ادغام شده، اثرات طيفي مارپيچ گونه‌اي از كربن و سيليكون را پيش‌بيني مي‌كند.

علاوه بر اين، ابرنواختر ۲۰۰۶gz، درخشان‌تر از حد انتظار بوده است و اين را مي‌رساند كه ستاره های سازنده ی آن، جرمي بيش از ۱.۴ برابر جرم خورشيد كه به حد چاندراسكار معروف است داشته‌اند. تاكنون تنها يك نمونه انفجار ابرنواختری فراتر از حد چاندراسكار مشاهده شده است و آن ابرنواختر ۲۰۰۳fg است. درحاليكه مشاهدات صورت گرفته بر روي ابرنواختر ۲۰۰۳fg گوياتر و مهيج‌تر بوده است، اما اطلاعات حاصله از ابرنواختر ۲۰۰۶gz به مراتب متقاعد كننده‌تر و مستدل‌تر هستند.

 

منبع:مجله نجوم