لونئوس در گذز ار کنار يکي از کهکشانهاي خوشه گيسودنبالهدار لونئوس که سی آبان ۱۳۸۶ به حضیض مداری خود و حداقل فاصله ۴/۰ واحد نجومی از خورشید میرسد در این شب های نخست آبان از قدر حدود ۵ در آسمان شامگاهی و در شرق ستاره درخشان سماک رامح، نزدیک به افق غرب دیده می شود. دنبالهدار دم باریکی با حدود ۳ درجه طول دارد که در عکسبرداری با نوردهی و ابزار مناسب ثبت می شود.
در شرایط ایده ال با افق غربی باز، شفاف و بدون غبار ممکن است بتوان دنبالهدار را با تاریک شدن نور شفق حتي با چشم غير مسلح دید. در شبهای ۳ تا ۵ آبان نور ماه کامل در افق مخالف از تاریکی آسمان میکاهد اما در شب ۶ و ۷ آبان، ماه در دقایق نخست شب طلوع نکرده است. ارتفاع دنبالهدار از افق پس از ۸ آبان چنان کم می شود که رصد آن را بسیار دشوار می کند و به مرور به آسمان
نقشه راهنماي رصد لونئوس. اعداد شبهاي آبان را نشان ميدهند.عرضهای جنوبی تر و نیمکره جنوبی می رود. با توجه به اوج روشنایی دنبالهدار در شب های ۵ تا ۷ آبان، بهترین زمان مشاهده آن در آسمان ایران شب های ۶ و ۷ آبان بدون نور ماه در آغاز شب است. جایی ترجیحا مرتفع با افق غربی باز و کم غبار بیابید و با دوربینی دوچشمی یا تلسکوپی کوچک شاهد منظره تماشایی این مهمان رسیده از دوردست های منظومه شمسی باشید.
اما در افق شمال شرقی دنباله دار هولمز
17P)) همه را غافلگير کرده است. این دنبالهدار که در اغلب حضیض های مداری خود کماکان بسیار کم نور است (زیرا از فاصله زیاد ۲ واحد نجومی خورشید می گذرد) دنبالهداری بسیار کوتاه دوره است که هر ۷ سال خورشید را دور می زند. در تیر امسال دنباله دار در اوج روشنایی به قدر ۱۴ رسید که از تیررس بیشتر تلسکوپهای آماتوری به دور بود. در شبهاي پايان مهر نيز تا قدر ۱۷ افت کرده بود اما در در شبهای نخست آبان فورانی ناگهانی
درخشش ستاره-مانند دنبالهدار هولمز در شب مهتابي دوم آبان ۱۳۸۶، آسمان تهران. عکس: بابک تفرشي. در هولمز رخ داد و آن را طی حدود ۲۴ ساعت به قدر ۵/۲ رسانید (طبق آخرین گزارش ها تا شب ۲ آبان)، چنانکه در کمال شگفتی رصدگران دنبالهدارها در جهان هولمز همچون ستاره ای با چشم در آسمان دیده میشد. اين براي دنبالهداري که سالها فقط با تلسکوپهاي بزرگتر از ۱۰ اينچ ديده شده است پديدهاي فوق العاده است. به علت فاصله زیاد دنباله دار و گیسوی کوچک آن چیزی از دم یا هاله گیسوی آن پیدا نیست و شاید با گسترش گاز و غبار رها شده از دنباله دار بر اثر فوران سطحی هسته آن به مرور گیسوي بزرگتر و بارز و احتمالا دمي را ايجاد ميکند. تا زمان انتشار اين خبر در شب ۲ آبان گيسوي دنبالهدار به اندازهاي رسيده است که با تلسکوپهاي کوچک تفکيک شود. برخی از رصدگران خبره دنبالهدارها بيش از ۱۴ قدر روشن شدن هولمز را طی چند شب اخیر یکی از شگفت انگیزترین تجربیات رصدی خود در این سال ها می دانند. احتمالا تکه تکه شدن هسته دنبالهدار يا فوران يخي تازه از هسته عامل اين روشنايي است.
هولمز بر خلاف لونئوس که در سال ۲۰۰۷ کشف شد از دنبالهدارهای قدیمی است که رصدگری به این نام در انگلستان آن را در پاییز ۱۸۹۲ هنگام رصد کهکشان مسلسله (آندرومدا) کشف کرد. در آن سال نیز دنباله دار چند ماه پس از حضیض دچار فورانی ناگهانی شد و به حدی پرنور شد که پس ازهولمز بسیاری آن را با کوچکترین ابزارها در آسمان دیدند.
هولمز پیش و پس از فوران
برخلاف لونئوس که فقط در دقایق نخست شب دیده می شود هولمز جرمی نزدیک به شمال آسمان و در صورت فلکی برساوش است که از اول شب تا صبحدم دیده می شود. با توجه به فاصله زياد دنبالهدار از حضيض خود جابهجايي آن در آسمان کند است و طي شبهاي بعد نيز ميتوانيد آن را کماکان نزديک به آلفا-برساوش مطابق محل ثبت شده در عکس بالا ببينيد. پیش از نیمه شوال رصد آن در صبحدم و پس از غروب ماه توصیه می شود و پس از ماه بدر شوال رصد آن در شامگاه پیش از طلوع ماه توصیه می شود. معمولا فورانهای این چنینی دنبالهدارها چندان دراز مدت نیست و دنبالهدار طی چند شب دوباره کم نور می شود. پس فرصت این پدیده نادر را ازدست ندهید. اگر اهل کارهای علمی فراتر از رصد تفننی هستید با ابزار خود به ثبت دقیق دنبالهدار و قدر سنجی آن در مقایسه با نور ستارههای زمینه و تهیه منحنی از تغییرات قدر آن بپردازید. گزارشهای رصدی دقیق و تصاوير خود را علاوه بر ارسال برای
ما به منابع بین المللی مانند
Spaceweather.com ، وبگاه مرجع
Aerith ،
بخش دنبالهدارها در انجمن نجوم بريتانيا ، بخش رصدگران
دنبالهدار در اتحاديه نجوم و وبگاه
Cometography بفرستید.
منبع:مجله نجوم