بودن یا نبودن؟ برای سیاره کوچک، دوردست و یخزده پلوتون سالهاست که مسئله این است. برخی اخترشناسان آن را در دسته خرده سیارات می شناسند و برخی آن را سیاره می دانند. شاید اگر به جای سال ۱۹۳۰ در این سالهای اخیر پلوتون کشف می شود آن را می توانستیم به راحتی خرده سیاره ای متعلق به کمربند کویی‌پر بدانیم اما در آن زمان  اطلاعی از هزاران جرم این کمربند در ورای مدار نپتون در دست نبود.

اکنون در حالی که اخترشناسان برگزیده از سراسر جهان در بزرگترین گردهمایی نجوم حرفه ای جهان یعنی در مجمع عمومی انجمن بین المللی نجوم که امسال در پراگ برگزار می شود، برای ارائه مقاله های پژوهشی خود گرد هم هستند، نظر نهایی در باره پلوتون و تعریف یک سیاره ارائه می شود. گروه ۷ نفره ای از اخترشناسان، دانشمندان علوم سیاره ای و پژوهشگران تاریخ نجوم معاصر از حدود ۲ سال به انتخاب IAU دعوت شدند تا این مسئله را حل کنند. آنها در گردهمایی پراگ نظر نهایی خود را پس از ۲ سال بررسی ارائه کردند:
پلوتون یک سیاره است، قمر آن کارن و همین طور سرس و جرم بزرگ کمربند کویی پر  2003 UB313.

 

معیار آنها برای پذیرش یک سیاره چنین است: به طور مستقل به دور ستاره ای در گردش باشد، نه در مقام یک قمر و نه در مقام ستاره یا کوتوله قهوه ای همدم. جرم کافی را برای ایجاد نیروی گرانشی که سبب شکل تقریبا دایره ای آن شود داشته باشد. به بیان دیگر جرم کافی برای رسیدن به تعادل هیدروستاتیکی و غلبه بر نیروها و عواملی که شکل جسم آن را نا منظم می کنند داشته باشد. این جرم حداقل باید حدود ۱۰^۲۰_*۵  کیلوگرم و قطر جسم باید حداقل حدود ۸۰۰ کیلومتر باشد تا دارای چنین جرمی باشد.

بر اساس این معیار سرس ، بزرگترین سیارک کمربند سیارکها در میان مدار مریخ و مشتری، با شکلی کروی و قطر ۹۵۰ کیلومتر یک سیاره است. این گروه برای پذیرش اجرام جدید در خانواده سیارات رده های سیاره ای جدیدی را عنوان کرده اند. در حالی که ۸ سیاره کلاسیک منظومه شمسی که همه پیش از قرن بیستم کشف شدند به ۲ رده سیارات گازی و سیارات سنگی تقسیم می شوند سرس متعلق به گروه جدید "سیارات کوتوله" خواهد بود.

پلوتون نیز شرایط جدید یک سیاره را دارد و در گروه سیارات "پلوتونی" قرار می گیرد، سیاراتی که مداری متفاوت از سیارات عادی دارند. در حالی که سیارات اصلی همه مداری تقریبا دایره ای با تمایل مداری کم از دایره البروج دارند سیارات پلوتونی در ورای مدار نپتون مداری کشیده با تمایل زاویه ای زیاد از صفحه استاندارد منظومه شمسی، یعنی دایره البروج دارند.

سرانجام تکلیف جرم جدیدی به نام  2003 UB313 که تابستان گذشته کشف شد نیز مشخص می شود. این جرم کویی پری با قطر اندکی بزرگتر از پلوتون طبق معیار جدید یک سیاره است. اما شاید عجیب تر از همه کارن ،قمر پلوتون، باشد. این جسم جرم کافی و شکل مناسب برای سیاره بودن را دارد اما در مقام مقایسه با اقمار ارشد منظومه شمسی، یعنی اقمار گالیله ای مشتری، تیتان، ماه زمین و تریتون، از همه کوچک تر است. معیار پذیرش آن نسبتی است که با اندازه پلوتون دارد به طوری که به قطر نصف پلوتون می رسد. در معیار ارائه شده اگر اختلاف جرم همسایه و سیاره چنان زیاد باشد که مرکز جرم مجموعه درون سیاره قرار بگیرد آن گاه جرم همسایه حتما قمر است و اگر اختلاف اندازه و جرم آنها کم باشد و مرکز جرم در فاصله ای میان آن دو قرار بگیرد به شرطی که جرم کوک تر شرایط اولیه سیاره بودن را داشته باشد، چنان که کارن دارد، خود یک سیاره است. بدین ترتین پلوتون-کارن سیاره ای دوتایی تلقی می شوند. نظر ارائه شده این گروه باید به تصویب اعضای دارای حق رای در مجمع عمومی IAU برسد و رای گیری روز پیش از اختتامیه، یعنی ۲ شهریور ، انجام می شود.

اگر این پیشنهاد نهایی گردد منظومه شمسی نه تنها اکنون ۱۲ سیاره دارد باید منتظر بمانیم که در آینده نزدیک خانواده سیارات حتی پر جمعیت تر از این شود