جایی در دل یکی از غنی ترین نقاط ایران از لحاظ تنوع زیستی و بر بام بنایی ایستاده در دل تاریخ ششمین میهمانی سراسری آسمان برای ایرانیان در حالی آغاز شد که هوای گرفته چند روز قبل و پیش بینیهای نه چندان مناسب نگرانیهای شدیدی در خصوص وضعیت آب و هوا به وجود آورده بود و بیم آن می رفت که این رقابت هم که با تدابیر شدید و طولانی و پیگیریهای فراوان به سرانجام رسیده بود به سرنوشت ماراتن پنجم دچار شود. اما این بار هوا سر یاری با ما داشت و کم کم وضعیت به گونه ای پیش رفت که ۱۱۰ گروه رصدی بتوانند رقابت خود را آغاز کنند و یکی از خاطره انگیز ترین شبهای رصدی ایران را رقم بزنند.

اهداي جوايز ماراتن ششم - عکس از پوريا ناظمي

بیش از ۵۰۰ نفر از علاقمندان رصد اجرام غیر ستاره ای که در خود توان شرکت در رقابت ملی ماراتن مسیه را می دیدند فرم تقاضای شرکت در این رقابت را پر کرده بودند و انتخاب افراد شرکت کننده بدین ترتیب بسیار دشوار شده بود. پیگیریهای بابک امین تفرشی دبیر این برنامه و همکاران او کاظم کوکرم و حمید رضا پیرایش باعث شد تا در نهایت حدود ۱۴۰ رصدگر در قالب حدود ۱۱۰ گروه رصدی وارد این رقابت ملی شوند رصدگران انتخاب شده از حدود ۴۰ شهر تهران، مشهد، شاهرود، بسطام، قلعه نوخرقان، دامغان سمنان، شهمیرزاد، رشت، تبریز، صوفیان، ارومیه، زنجان، کرج، شهریار، ورامین، قم، ساوه، اراک، همدان، کرمانشاه، خرم آباد، اصفهان، شاهین شهر، دولت آباد، کمشچه، یزد، میبد، اردکان ،زاهدان ،سعادت شهر، شیراز ، لارستان ،جهرم و اهواز خود را به تهران رسانده بودند تا از مقابل دفتر انجمن نجوم ایران، راهی قصر بهرام شوند. زمان عزیمت گروه ، با جلسه انجمن فیزیک ایران همزامان شده بود و این فرصتی شد تا دکتر جمشید قنبری ریاست انجمن نجوم ایران هم به جمع رصدگران بیایند و آنها را بدرقه کنند.

امسال بخش بزرگی از تجهیزات را تیم پیش آهنگی به سرپرستی پورنگ پورحسینی به خود اختصاص داده بود وی به همراه آقای فراهانی در تمام مدت شب و طول سفر مراقب بودند تا برنامه به بهترین شکل ممکن برگزار شود و در مقاطعی با ارایه مواد مغذی و نوشیدنیهای مخلوط با سرمهای خوراکی سعی می کردند تا روند خستگی ناشی از فعالیت رصدگران را به حاقل ممکن کاهش دهند. از دیگر تدبیرهای پورنگ پورحسینی در این برنامه همراه کردن یک تیم ۴ نفره از امدادگران برجسته کشور با تیم اعزامی بود تا در مقابل صورت بروز هر حادثه پیش بینی نشده ای امکان کمک و امداد وجود داشته باشد.

با ورود به محل رصد علی رغم نگرانی ناشی از حمله ابرها که در ابتدای شب تمام منططقه را پوشانده بودند گروهها اقدام به سوار کردن ابزارها در محل های از پیش تعیین شده هر گروه کردند این محل ها از پیش از حرکت در نقشه هایی که از محل در اختیار شرکت کنندگان قرار گرفته بود مشخص شده بود. امسال مسابقه در ۲ گروه دوربینهای دو چشمی و تلسکوپ برگزار می شد که تلسکوپهای الکترونیکی در بخش ویژه ای داوری می شدند این رصدگران اجازه رصد با سیستم جرم یاب (Goto) را نداشتند و تنها می توانستند از سیستم هدایت دستی استفاده نمایند.

امسال رشد ابزارها بسیار چشم گیر بود به طوریکه امار تلسکوپهای بزرگتر از ۸ اینچ به ۱۷ مورد می رسید در حالیکه در ماراتن های قبلی این ابزارها چندان به چشم نمی امدند .

دواری این مسابقه را ۱۷ داور از سراسر ایران بر عهده داشتند که با توجه به عدم حضور علیرضا وفا (به دلیل مشکل شخصی که برایش پیش امد ) این مهم بر عهده ۱۶ نفر قرار گرفت.

داوران امسال را:

 اسدالله قمری نژاد (دبیر اجرایی شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران ) ، محمد مهدی مطیعی( انجمن نجوم آسمان توس، شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران) ، محسن ایرجی (مدرس نجوم و شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران) ، بابک امین تفرشی (دبیر برگزاری ماراتن، سردبیر نجوم و عضو شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران)، پوریا ناظمی (گروه دانش روزنامه جام جم، شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران) ، احمد کریمی ( سرپرست رصدخانه صدر شیراز ) موسی زمانی ( کارشناس رصدخانه ابوریحان بیرونی)، سید علی اصغر ربانی ( آسمان توس مشهد) ، کاظم کوکرم( رصدگر با تجربه) ، سید مصطفی امام ( مدرس نجوم) ، خسرو جعفری زاده ( انجمن نجوم اهواز) ، حمید رضا پیرایش ( رصدگر با تجربه) علی متین فر (مدرس نجوم) ، سمیه امینی ( مرکز آموزش نجوم ادیب اصفهان ) ، سهراب علیدوستی (مرکز آموزش نجوم ادیب اصفهان) و سارا فیض بخش (مدرس نجوم) بر عهده داشتند. برای اولین بار دو نفر از خانمها به هیات داوری راه یافته بودند و این در حالیست که حضور خانمها در بین شرکت کنندگان نیز با افزایش همراه بود و ۴۰ درصد شرکت کنندگان را بانوان تشکیل می دادند.

به هر روی رقابت از حدود ساعت ۲۰:۳۰ با سوت بابک امین تفرشی آغاز شد و به دلیل کاهش زمان مسابقه بر فشردگی آن افزوده شد . تمام شب ۷ با مداد ۸ اردیبهشت بام کارونسرای قصر بهرام شاهد جنب و جوش غیر قابل وصف رصد گران بود . شاید در ابتدای شب به ویژه با توجه به ابری بودن بخشهایی از آسمان هیچ یک از داوران گمان نمی کردند هنگام اعلام نتایج با چنین نتیجه هایی روبرو شوند.

اما اندکی پس از ساعت ۴:۳۰ بامداد که سوت پایان ششمین ماراتن مسیه ایران به صدا در آمد و جلسه کاری داوران در یکی از اتاقهای کوچک بر فراز بام کاروانسرای قصر بهرام آغاز شد، واقعیت مهمی خود را نشان داد و آن رشد چشمگیر توانایی رصدی بود . در این مسابقه علاوه بر ۱۰۸ جرم مسیه قابل رصد ، ۱۴ جرم دیگر نیز در فهرست قرار داشتند که از جمله آنها می توان به دنباله دار شواسمان- واخمان اشاره کرد. بررسی داوران نشان داد که جمع قابل توجهی از رصدگران توانسته اند بیش از ۱۰۰ جرم را رصد کنند و بالاترین آمار رصد گران شامل ۱۱۷ جرم بود.

بدیت ترتیب داوران افراد زیر را در رده های دوربین دو چشمی د تلسکوپ به عنوان برگزیدگان این ماراتن انتخاب کردند

رده تلسکوپها:

- آیرین شیوایی از تهران

- گروه مجتبی دیانی و محمد جواد صفاران از مشهد

- محمد نیلفروشان از کرج

- گروه علی پور رسول و محمد حسین جانی از رشت

رده دوربینهای دو چشمی

- علی ابراهیمی از تهران

- تیمور سیف اللهی از تهران

- کاوه کشاورزیان از تهران

- اسماعیل محمدی از سعادت شهر

ساعتی بعد و پس از صرف صبحانه در گوشه ای از بام مراسم اهدای جوایز برگزار شد و از برگزیدگان با اهدای تندیس ماراتن مسیه ایران و جایزه ویژه تقدیر به عمل امد ضمن اینکه از برخی شرکت کنندگان به دلیل فعالیت چشمگیرشان با اهدای لوح فتقدیر به عمل آمد. اما ماراتن انسال یک برنده ویژه هم داشت که با اهدای تندیس ماراتن مورد تقدیر قرار گرفت .

در این ماراتن برای اولین بار در تاریخ این مسابقات در ایران یک گروه رصدی متشکل از امیرحسین ابوالفتح و فرشاد فکوری توانستند از ۱۱۳ جرم فهرست مسابقه، عکاسی کنند و بدین ترتیب فصل جدید ماراتن عکاسی که تعداد اندکی گزارش معتبر از چنین رصدی در سطح بین المللی وجود دارد، در ماراتن مسیه ایران گشوده شد.

در مراسم اهدای جوایز همچنین از داوران نیز تقدیر به عمل آمد. برندگان جوایز خود را از دست دکتر آریا الستی مدیر مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور ، دکتر منصور وصالی مدیر شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران ، بابک امین تفرشی و اسدالله قمری نژاد دریافت داشتند.

در ماراتن امسال مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور حامی اصلی برنامه به شمار می رفت و علاوه بر آن فروشگاه آسمان شب (www.telescope.ir) اهدای جوایز را برعهده گرفت و هلال احمر ایران و سایپا دیزل نیز هر یک به گونه ای از برگزاری این مسابقه حمایت کردند.

ضمن اینکه سیاوش صفاریان پور از برنامه آسمان شب و اوشین دانیلی ذکریان پوشش تصویری این مراسم را بر عهده داشتند.

تعدادی از تصاویر این برنامه در گالری پایگاه شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران قابل دستیابی است و بقیه تصاویر نیز به زودی به این گالری افزوده خواهد شد.ماراتن ششم در حالی به پایان رسید که شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران از هم اکنون خود را برای برگزاری دیگر برنامه های این انجمن آماده می کند.

منبع : کمیته اطلاع رسانی شاخه اماتوری انجمن نجوم ایران